Książki na kolekcjonerską półkę - czekam na Wasze propozycje!

Krzysztof Pomian, Zbieracze i osobliwości, Przekład: Andrzej Pieńkos. Książka Zbieracze i osobliwości nie tylko odsłania dzieje kolekcjonerstwa i dostarcza wiedzy o różnych drogach narodzin europejskich muzeów. Książka ta stanowi także pasjonującą opowieść o historii intelektualnej Włoch i Francji, znaczoną sylwetkami wielu, najczęściej dzisiaj zapomnianych, postaci o fundamentalnym znaczeniu dla dziejów nauki i sztuki. Wenecja badana jest tu jako przypadek szczególny, jeśli chodzi o trwanie tradycji i niezmienność mechanizmów obywatelskich, współgranie personalnych ambicji i dbałość o dobro republiki, kreatywność w tworzeniu nowego typu instytucji i odporność na wpływy zewnętrzne. W zestawieniu z Paryżem jawi się jako wyjątkowo bogaty projekt kulturowy w dziejach Europy. A także jako ziemia wybrana zbieraczy i wielki skarbiec wszelkich osobliwości natury, sztuki i historii.

Wydany przez Wydawnictwo Naukowe UKSW album Artystyczne zbiory Strzałeckich jest wyjątkowy z kilku powodów. Przede wszystkim po raz pierwszy przedstawia szerokiej publiczności jedną z najwspanialszych polskich kolekcji prywatnych, która stała się częścią narodowej kultury, wzbogacając zbiory kilku muzeów – w tym Zamku Królewskiego w Warszawie, Pałacu w Wilanowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego. Po drugie przywraca społecznej pamięci ród Strzałeckich, którego pięć pokoleń, aż do czasów spółczesnych, gromadziło (i nadal to robi) pamiątki narodowe i dzieła sztuki, kierując się w równej mierze motywami estetycznymi i patriotycznymi. Miejscem ekspozycji i pierwszych publicznych prezentacji zbiorów była wybudowana w 1907 roku, na zamówienie Antoniego Jana Strzałeckiego, okazała kamienica w Alejach Ujazdowskich, znana wszystkim warszawiakom jako Dom pod Gigantami. Publikację można uznać za wyjątkową także ze względu na jej autora – profesora Andrzeja Strzałeckiego, prawnuka Antoniego Jana.

Fabryka fajansu w Glinicy, Józef Bremer SJ, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie. "Książka dotyczy mało znanej historii powstania, rozwoju i upadku fabryki fajansu w Glinicy, miejscowości położonej w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna. Fabryka ta była związana z tradycją wytwarzania wyrobów ceramicznych na terenach położonych wokół Lublińca, rozwijających się silnie co najmniej od XVIII wieku, za czasów panowania dynastii Habsburgów. Monografia jest wynikiem wielu lat pracy autora, ma też wartość sentymentalną, ponieważ pochodzi on z terenów opisywanych w pracy. Są to zatem jego ziemie rodzinne, do których wraca wspomnieniami, a napisaną monografią stara się wypełnić luki badawcze w historii i dziedzictwie kulturowym regionu. Książka powinna stanowić lekturę obowiązkową dla badaczy, pedagogów i animatorów kultury zajmujących się regionem. Zainteresuje również szersze grono etnografów, antropologów kulturowych, socjologów, regionalistów i zarządzających w sektorze kultury oraz pracowników instytucji kultury (w tym domów i centrów kultury, muzeów, bibliotek, amatorskich teatrów)."

Publikacja Mileny Woźniak-Koch, Kolekcja i tożsamość. Kolekcjonerstwo warszawskiej burżuazji i inteligencji pochodzenia żydowskiego jako wyraz identyfikacji kulturowo-narodowej (1880-1939) została poświęcona kolekcjom przedstawicieli szczególnej, w dużej mierze zapomnianej warstwy – warszawskiej burżuazji i inteligencji pochodzenia żydowskiego. Jest to praca wielowymiarowa (można by ją nazwać „rozprawą dygresyjną"), w której kolekcjonerstwo – mimo że stanowi główną oś refleksji – jednocześnie jest punktem wyjścia dla rozważań nad szeroko rozumianą relacją człowiek – historia kultury – historia społeczna. W najbardziej podstawowym, historycznym wymiarze jest to książka poświęcona istotnemu fragmentowi życia kulturalnego Warszawy sprzed 1939 roku. W obszarze badań nad kolekcjonerstwem wnosi uzupełnienie do typologii polskich kolekcji o endemiczny gatunek – kolekcję warszawską, do której ukonstytuowania walnie przyczyniło się stołeczne mieszczaństwo, także to pochodzenia żydowskiego. Zawiera propozycję metodologiczną zastosowania narratologii w studiach nad kolekcjami, umożliwiającą odczytanie biografizmu kolekcji. Jest też – bardziej w rezultacie niż w zamiarze – próbą krytycznego oglądu specyfiki polskiej kultury narodowej, przyczynkiem do refleksji nad istotą polskiej tożsamości.

Meble Elbląskie z Kolekcji Edwarda Parzycha, publikacja zawiera zwarte opisy 47 mebli elbląskich z XVIII i XIX wieku oraz ponad 100 barwnych zdjęć poszczególnych eksponatów oraz ich detali. Katalog zawiera kilka rozdziałów, które zostały opatrzone dodatkowymi tekstami objaśniającymi specyfikę, funkcję i charakterystykę poszczególnych typów mebli. Tekst wprowadzający autorstwa znanej badaczki przedmiotu Czesławy Betlejewskiej, opisujący historię elbląskiego i żuławskiego meblarstwa, umieszcza bezcenne eksponaty z kolekcji prywatnej Edwarda Parzycha na tle dziejów lokalnej twórczości elbląskiej w odniesieniu do znacznie szerszego kręgu pomorskiej snycerki od XIV do XIX wieku. Książka zawiera podstawową bibliografię. Autorka katalogu jest historykiem sztuki z wieloletnim doświadczeniem muzealnym i ze swobodą oraz znawstwem opisuje specyfikę oraz zasoby kolekcji. Publikacja M. Buchholz-Todoroskiej jest cenna także ze względu niewielką ilość pozycji poświęconych elbląskiemu i żuławskiemu meblarstwu. Poszerza wiedzę o eksponatach przechowywanych w kolekcji prywatnej, a więc mało znanych szerszemu kręgowi badaczy i pasjonatów. Katalog zainteresuje kolekcjonerów, muzealników i miłośników zabytkowego meblarstwa.

„Kolekcja - pamięć - tożsamość. Studia o kolekcjonowaniu", autorka Renata Tańczuk "Kolekcjonerskie praktyki prowokują do namysłu nad naszym związkiem z rzeczami, ich znaczeniem dla naszej tożsamości i wspólnoty. Skłaniają do refleksji nad sztuką, kulturą pamięci, społeczeństwem konsumpcyjnym, a także imperialnymi i kolonialnymi aspiracjami. Co o nas mówią rzeczy, które namiętnie zbieramy, eksponujemy, pielęgnujemy? Czy kolekcjonowanie – jako forma uprawiania nauki, zachowywania dziedzictwa, estetycznego i artystycznego wyrafinowania, wreszcie edukacji – usprawiedliwia niepohamowane pragnienie posiadania, przekraczanie kulturowych reguł wartościowania, norm etycznych wyznaczających stosunek do rzeczy i ich pozyskiwania? Tym rozważaniom poświęcona jest najnowsza książka Renaty Tańczuk."

Szkło Huty Niemen cenna książka historyka sztuki profesora Pawła Banasia opracowana w oparciu o kolekcjonerskie zbiory. Album, którego wydawcą jest Muzeum Mazowieckie w Plocku, zawiera historię huty oraz charakterystykę wzorów i galanterii z uwzględnieniem stylistyki secesyjnej i art déco.

ORNO Historia i drugie życie PRL-owskiej biżuterii, Książka Michała Myślińskiego i Pauliny Mazurek podejmuje próbę przedstawienia fenomenu ORNO z kilku perspektyw – historyka sztuki, kolekcjonerki oraz byłego pracownika. Ich rozważaniom towarzyszą setki fotografii – zarówno archiwalnych, jak i dokumentujących współczesne kolekcje – układających się w wizualną historię spółdzielni i jej biżuterii. To barwna opowieść o ludziach, pasji, rzemiośle i o tym, że przedmioty mają pamięć, którą warto ocalić. A przede wszystkim o biżuterii, która przetrwała upadek spółdzielni, transformację i dekady zapomnienia.

Kolekcje prywatne w zbiorach książki dawnej. Studia pod redakcją Doroty Sidorowicz-Mulak, Agnieszki Franczyk-Cegła
Książka przydatna na kolekcjonerskiej półce. Zamieszczone w niej prace przedstawiają losy historycznych księgozbiorów prywatnych pochodzących z obszarów Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Śląska i Pomorza, a przechowywanych obecnie w Polsce, a także za granicą. Autorki i autorzy artykułów odtwarzają dzieje konkretnych tomów oraz wpływ całych bibliotek na rzeczywistość społeczno-kulturową dawnych czasów. Referaty prezentowane były podczas II Międzynarodowej Konferencji Proweniencyjnej Kolekcje prywatne w zbiorach książki dawnej, zorganizowanej przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich w czerwcu 2019 roku. Sympozjum odbyło się we Wrocławiu pod patronatem Fundacji Lanckorońskich, Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i czasopisma Spotkania z Zabytkami. W tomie pierwszym znajdują się artykuły poświęcone kolekcjom z Wielkopolski, Małopolski, Mazowsza i ziem wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. W tomie drugim zebrano artykuły poświęcone kolekcjom z terenów Śląska i ziem północnych Polski.