Wystawa "Sztuka wojny. Tajemnice zaklęte w orężu"

.

W Muzeum w Krośniewicach trwa wystawa kolekcji Krzysztofa Ledwonia. Na ekspozycji ukazano różne rodzaje broni. Broń sieczną reprezentują głównie szable. Znaczenie jedynie symboliczne miały używane przez wojsko i policję polskie szable reprezentacyjne (z lat 1917, 1921 i 1934). Ryngrafy z wizerunkiem Matki Bożej Częstochowskiej, Patronki Polski (XX w.), pierwotnie noszone na piersiach, posiadają charakter patriotyczno-religijny. Do celów bojowych służyły zaś szable perskie (irańskie), zwane szamszir (XVII-XIX w.), z zakrzywioną głownią. Za pośrednictwem tureckim dotarły one również na tereny Rzeczypospolitej. Podobna do niej szabla talwar, aczkolwiek mniej wygięta, pochodzi z Indii (XIX w.). Jej cechą charakterystyczną jest głowica zakończona kolcem, przydatnym do uderzenia przeciwnika w bliskim dystansie, gdy cięcie było niemożliwe. Powstały na zajętym przez Turków Półwyspie Bałkańskim jednosieczny jatagan (XVIII w.) był używany również czasami w Polsce. Z Indii znów pochodzą miecze: pata (XVII-XIX w.), będący jakby przedłużeniem ramienia wojownika; firang (XIX w.), ze względu na swoją długość używany do pchania i cięcia; oraz khanda, ząbkowany w celu darcia kolczug. Z tego samego kraju pochodzą sztylety katar (XVII-XIX w.), również wykorzystywane do rozrywania ubioru ochronnego przeciwnika . Spośród innych rodzajów oręża zaprezentowano przykłady broni obuchowej. Na wystawie znajdujemy między innymi perskie topory bojowe tabar (XVIII w.), z ostrzem w kształcie półksiężyca czy też buzdygany, stanowiące w Polsce przedrozbiorowej symbol władzy oficerskiej; ponadto maczugę paradną typu gorz. (XIX w.) Ta ostatnia posiada głowicę przedstawiającą demona, z gwizdkiem w miejscu ust do wydawania sygnału bojowego. Warto również zwrócić uwagę na wschodnią broń drzewcową, w tym charakterystyczne perskie widły bojowe mezreq z dwoma lub trzema kolcami; indyjskie dziryty (XVIII w.), używane zarówno do walki wręcz, miotania, jak i polowań. Broń miotająca jest reprezentowana przez łuki pochodzenia wschodniego, a palna - między innymi strzelby bałkańskie (XIX w.) rasak i roga (XIX w.), indyjskie toradar (XVII-XIX w.), północnoafrykańskie karabiny moukala (XVIII/XIX w.). Ukazano również prochownice, służące do przenoszenia zapasu prochu (XIX w.) .

Licznie wyeksponowano uzbrojenie ochronne. Na uwagę zasługują między innymi zbroje husarskie z terenu dawnej Rzeczypospolitej wraz ze skrzydłami. Te ostatnie mocowano w celu odstraszania koni przeciwnika. Zbroja typu czar-aina (XVIII-XIX w.) wywodzi się z Persji. Została ona wykonana z mających odbijać złe moce metalowych luster. Była nakładana na inną zbroję, również w celu jej wzmocnienia. Z kolei pancerz wschodni bechter (ok. XVII/XVIII w.) wykonano z połączonych ze sobą prostokątnych żelaznych płytek oraz plecionki kolczej. Te pierwsze ułożono w taki sposób, aby w chwili uderzenia w jedną z nich zostały ściągnięte pozostałe. Kunsztownymi zdobieniami przyciągają uwagę perskie szyszaki (hełmy) kula chud (XVIII-XIX w.), tarcze z tego samego kraju dhal i sipar (XVIII/XIX w.) oraz służące do ochrony przedramienia karwasze, również pochodzenia azjatyckiego. Indyjskie tarcze madu (XVII-XIX w.) służyły do obrony, jak i ofensywy. Umocowane po jej obu stronach rogi antylopy funkcjonowały bowiem jako broń. Na tego typu zbrojeniach często umieszczano motyw półksiężyca, będącego znakiem islamu, oraz słońca, symbolizującego opiekuńczego boga Mitrę, występującego w mitologii indoirańskiej.

Więcej informacji na temat zbiorów Krzysztofa Ledwonia i ich zdjęć można również znaleźć w publikacjach: Bitewna zawierucha. Katalog wystawy, Dobrzyca 2021; M. Grzyb, Husaria. Broń wschodnia, [Częstochowa 2018].  INFO